Παρασκευή, 27 Σεπτεμβρίου 2013

Ο μπέης Τρόικας στο Σκυψοκέφαλο

                                    (από ένα παλιό χειρόγραφο)
Καινούριος μπέης στο χωριό απ’ άλλο βιλαέτι
και οι τελάληδες κινούν, παλιοί και νιοφερμένοι,
να λεν στο Σκυψοκέφαλο, το ένδοξο χωριό μας,
το πώς ο Τρόικας άρχισε να ψάχνει το καλό μας.

Είπαν θα σώσει το χωριό απ’ όλες τις αρρώστιες,
ξέρει καλά τις συνταγές, όλες σε ξένες γλώσσες,
θα χρειαστεί όμως καιρό - πώς κάνει μία κλώσα-
να προστεθούν, ν’ αφαιρεθούν κάποιες χιλιάδες γρόσια.

Ακούσανε οι χωριανοί τα νέα τα χαμπέρια,
καθήσαν στα σπιτάκια τους, σταυρώσανε τα χέρια,
όλοι τους τώρα καρτερούν το μπέη να τους δώσει
φαρμακογρόσια μπόλικα και το κακό να διώξει.

Ο μπέης κοίταξε παντού και βρήκε τα δεφτέρια,
σκάλισε τα παλιά στραβά και χίλια βερεσέδια,
οι δημογέροντες μιλιά δεν τόλμησαν να βγάλουν,
τα λόγια τους μασήσανε, τη μπόχα να σκεπάσουν.

Άφθονα γρόσια άφησε ο μπέης να μοιράσουν
για λίγους μήνες, δανεικά, να έχουν, να περάσουν,
έφυγε γι’ άλλα δυο χωριά σε ξένα βιλαέτια,
κι εκεί να δώσει δανεικά με άλλα μουραφέτια.

Μα νόμους ζήτησε σκληρούς, οι άρχοντες να βάλουν,
τα γρόσια που τους δάνεισε, με τόκους να τα μάσουν
κι όσα παλιά οι χωριανοί τα είχαν συνηθίσει,
αν δεν τ’ αφήσουν γρήγορα, αλλιώς θα τους μιλήσει.

Χωρίς περίσκεψη πολλή, η δημογεροντία
καινούριους νόμους όρισε για την περιουσία,
γρόσια πολλά να μαζευτούν, ο μπέης πώς προστάζει,
κι όταν εδώ θα ξαναρθεί, να έχει να μοιράσει.

Κι αρχίσαν φόροι σαν βροχή, χαράτσια σαν χαλάζι,
τρέχουν να βρουν οι χωριανοί, τι μένει, τι αλλάζει.
Δουλειές παλιές και μαγαζιά έχουνε σταματήσει,
καθένας ψάχνει μόνος του το πρόβλημα να λύσει.

Φόροι-χαράτσια σε παλιούς και νέους αραμπάδες,
φόροι σε σπίτια και αυλές, ταράτσες, καμινάδες, 
εξώστες, σκάλες, οβορούς, κοτέτσια και αχούρια,
φόροι και στα καματερά, φόροι και στα γαϊδούρια.

Φόροι στους στάβλους, στα μαντριά, στις στάνες, στα χαγιάτια,
φόροι στα γιδοπρόβατα και στέρφα και γαλάρια
χαράτσι στα παλιάμπελα, στους λόγγους, στα τσαΐρια,
(χατίρι κάναν κι άφησαν καζάνια και μπακίρια).

Όσοι μπορέσαν πούλησαν για να πληρώσουν φόρους
και πήρανε τα μάτια τους και φύγαν σ’ άλλους τόπους,
οι άλλοι, δουλοπάροικοι σε νέους τσιφλικάδες,                                     
ξεχάσανε και σβήσανε παππούδες, πατεράδες.

Τα πάντα πουληθήκανε σε ξένους παραλήδες
που δε γνωρίζουνε χωριά, δεν ξέρουνε πατρίδες.
Σε δρόμους και σε κτήματα ονόματα καινούρια:
Ντραγκώφ, Μερκώλ, Ολάχτ, Αλί, Τσιν Κον, Βαρόζ, Αλμούρια
                            
Περάσαν κι έφυγαν αργά τα χρόνια με τον Τρόικα,
που μπόρεσε και γιάτρεψε του τόπου την αρρώστια,
τα χρέη ξεπληρώθηκαν, σβηστήκαν τα δεφτέρια,
του μπέη οι τελάληδες φανήκανε ξεφτέρια.

Ντόπιοι στο Σκυψοκέφαλο σήμερα δεν υπάρχουν,
μονάχα ξένοι κατοικούν, σε άλλες γλώσσες γράφουν,
χίλιες φυλές και μωσαϊκό ο τόπος έχει γίνει
και τώρα δημογέροντες, οι φραγκολεβαντίνοι.

1. Για το όνομα Τρόικας, του μπέη, υπάρχουν διάφορες εκδοχές: α) από το τροκάνι, κουδούνι που κρεμούν στο λαιμό των προβάτων, β) από τη λέξη τρόμος, γ) από τη λέξη τρόπαιο, δ) από το δημοτικό τραγούδι «τρία πουλάκια κάθονταν…» κλπ.
2. Το όνομα του χωριού Σκυψοκέφαλο προέρχεται από το αρχαίο Υψηλοκέφαλον (οι κάτοικοι δεν έσκυβαν σε κανέναν το κεφάλι). Με την πάροδο του χρόνου το όνομα διολίσθησε σιγά-σιγά, ακολουθώντας την εξέλιξη των πραγμάτων: Υψηλοκέφαλον-Ψηλοκέφαλο-Ψιλοκέφαλο-Λειψοκέφαλο-Κυψοκέφαλο-Σκυψοκέφαλο…


11 σχόλια:

  1. Έχετε έναν δικό σας τρόπο να καυτηριάζετε την επικαιρότητα και δεν ήξερα αν διάβαζα στίχους παλιούς γραμμένους χρόνια και χρόνια πριν ή καινούργιους... γιατί έφτασε πια και αυτή η διολίσθηση που τέλος δεν έχει να μας σπρώχνει προς έναν θάνατο αργό κι εμείς....
    παρατηρούμε, σκοτωνώμαστε μεταξύ μας όπως κάναμε πάντα αφήνωντας κενά για να εισχωρούν τα σχέδια των άλλων, κατηγόριες, αντιπαλότητες και πουθενά σύμπλευση στο καράβι Ελλάδα που βούλιαξε και πνιγόμαστε.
    Σκυψοκέφαλο όπως σωστά το λέτε
    κι αυτή η αγανάκτηση που βράζει μέσα μου
    είναι για εμάς και όχι για εκείνους που ήρθαν να επιβληθούν...

    Να είστε καλά
    και καλό σας Σαββατοκύριακο !

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Μια τραγωδία διαρκείας στην οποία δεν έρχεται ποτέ η κάθαρση.
    Να είσαι καλά, αγαπητή μου Levina.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Και τώρα είδα τα λάθη που έχω κάνει ! Μάτια βγάζουν :-)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Υποκλίνομαι!
    Στις σπάνιες λέξεις, στη λεπτότητα της κρίσης, στη διαχρονικότητα.
    Αν διαβαστεί σε μια επόμενη γενιά, θα αποτελεί ιστορικό ντοκουμέντο για την κατάσταση που βιώνουμε σήμερα. Αυτό δεν είναι το μεγαλείο της ποίησης;
    Tα θερμά μου συγχαρητήρια Άρη!
    (συγνώμη αν κάνω κατάχρηση οικειότητας με τον ενικό αριθμό που χρησιμοποιώ. Δεν είναι από κακή πρόθεση, αλλά από ένα οικείο αίσθημα που νιώθω διαβάζοντας τα έργα σου).
    Καλό βράδυ!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Όσο οξύτερο το συναίσθημα, τόσο περισσότερες και πλουσιότερες οι λέξεις.
    Οι στίχοι για τον Τρόικα είναι συνέχεια και επανάληψη παλιότερων αναρτήσεών μου («Για τι πολέμησες πατέρα», «Ω Πατρίδα» κ.ά.)
    Οι λέξεις έρχονται απαιτητικές. Ιδιαίτερα κάποιες νύχτες, ξεπηδούν και τυραννικά απαιτούν να ζωντανέψουν στο χαρτί, και τότε γίνονται λυτρωτικές!
    Σ’ ευχαριστώ πολύ, Μαρία, για τις επισκέψεις σου και τα περιεκτικά σου σχόλια. Όσο για τον ενικό, μού είναι ιδιαίτερα ευχάριστος. Το αίσθημα της οικειότητας είναι πολύτιμο στην ανθρώπινη επικοινωνία. Να είσαι καλά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Τι να πω, ιστορικό δοκίμιο έγραψες, Άρη!
    Την καλησπέρα μου..

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Γεμάτη πληγές η Ιστορία μας, αγαπητέ μου Ανταίε. Ευχαριστώ πολύ για την επίσκεψή σου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Αναδημοσιευουμε στη στήλη "ΕΜΦΑΣΗ" του blog "Ευρυτάνας ιχνηλάτης".

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Η φιλοξενία από ένα σοβαρό μπλογκ είναι μεγάλη τιμή. Ευχαριστώ πολύ, φίλε Ευρυτάνα,

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  10. Σκυψοκέφαλο το... χωριό μας το 2013
    αυτά τα τέσσερα χρόνια αντί να υψώσουμε
    κεφάλι και να γίνουμε ψηλοκέφαλο πέσαμε
    ακόμα χαμηλότερα και γίναμε χαμοκέφαλο.
    Βλέπω τώρα στις ειδήσεις τις εκτιμήσεις
    του... μπλουμ μπλουμ,που μιλάει για
    πτώχευση και δεν ξέρω τι να πω!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Χρόνια μάς κυβερνάει αυτός ο Νταής ελ μπλουμ, ο ασήμαντος, κι εμείς σαν θεατές σε κάτι που δεν μας αφορά. Τι έχει να μας σύρει η αυριανή Ιστορία…
      Σ’ ευχαριστώ, Frezia.

      Διαγραφή